1 Mashg'ulotdan ko'zlangan maqsad
Ildiz, poya va bargning tashqi tuzilishini (morfologiyasini) va ularning ichki (anatomik) tuzilishini mikropreparatlar hamda tayyor kesimlar asosida o'rganish; har bir to'qima qismining bajaradigan vazifasini aniqlash; vegetativ organlar tuzilishi bilan ularning funksiyasi o'rtasidagi bog'liqlikni tushunish.
2 Kerakli jihozlar va materiallar
O'quv mikroskopi, lupa, ildiz (bug'doy yoki loviya ko'chati), poya (gul yoki bug'doy poyasi) va barg namunalari, ildiz/poya/barg ko'ndalang kesimlarining tayyor mikropreparatlari, skalpel, preparoval igna, buyum va qoplag'ich oynachalar.
§3 Nazariy qism
Ildiz, poya va barg — o'simlikning vegetativ organlari bo'lib, ular birgalikda o'zaro uzviy bog'liq yagona tizimni tashkil etadi.
Ildiz o'simlikni tuproqqa mahkamlaydi hamda suv va minerallarni so'radi; poya organlarni bir-biriga bog'lab, moddalarni tashiydi va o'simlikni tik tutadi; barg esa fotosintez, gaz almashinuvi va bug'lanish (transpiratsiya) vazifasini bajaradi. Har uch organ ham tashqi morfologik tuzilishga hamda o'ziga xos to'qimalardan tashkil topgan ichki anatomik tuzilishga ega.
🔎 Interaktiv o'rganish
Ildiz uchining bo'ylama kesimida to'rtta zonani ko'rish mumkin. Raqamni bosing.
Ildizning ko'ndalang kesimidagi to'qima qavatlari. Raqamni bosing.
Poyaning tashqi qismlari. Raqamni bosing.
Ikki pallali (dikot) o'tsimon poyaning ko'ndalang kesimi. Raqamni bosing.
Bargning tashqi qismlari va tomirlanish. Raqamni bosing.
Bargning ko'ndalang kesimidagi to'qimalar. Raqamni bosing.
🌬️ Virtual tajriba: ustitsa (og'izcha)ning ochilib-yopilishi
Yorug'lik miqdorini o'zgartirib, qorovul hujayralarning shaklga ta'sirini kuzating: yorug'likda fotosintez uchun CO₂ kerak bo'lgani sabab ustitsa ochiladi, qorong'ida yopiladi.
4 Organlar funksiyasini aniqlash — test
Har bir funksiya qaysi organga tegishli ekanligini tanlang.
| Funksiya | Organ |
|---|---|
| Tuproqdan suv va minerallarni so'rish | |
| Fotosintez orqali organik modda hosil qilish | |
| Organlarni bir-biriga bog'lab, moddalarni tashish | |
| Bug'lanish (transpiratsiya) orqali ortiqcha suvni chiqarish | |
| O'simlikni tuproqqa mahkamlash | |
| Kurtaklar orqali yangi novda va barglar hosil qilish |
5 Xulosa
- Ildiz zonalaridan qaysi biri suv so'rilishida asosiy rol o'ynaydi? Nima uchun?
- Poyadagi o'tkazuvchi bog'lamlarda ksilema va floema qanday farqlanadi?
- Bargning ichki tuzilishi uning fotosintez funksiyasiga qanday moslashgan?